Januarius.
Januari is door de Romeinen genoemd naar hun god Janus. Zij beeldden hem af als de god met twee gezichten.
Het ene gezicht beziet het verleden, het andere de toekomst. Janus was de god van alle begin en beschermgod van dat wat voor de mens een gebruikelijke in- of uitgang inhoudt,
zoals een poort, een deur, een doorgang. Als de Romeinse legers ten strijde trokken of al dan triomferend terugkeerden,
passeerden zij steeds de grote doorgang op het Forum Romanum die speciaal aan Janus was toegewijd. Janus draagt, zoals dat past bij deuren en poorten,
in zijn afbeelding een sleutel bij zich. Hiermee opent hij als het ware de poort, de deur naar het nieuwe jaar.
In de oude Romeinse kalender bestonden er slechts tien maanden. Januari en februari ontbraken.
Na wijzigingen door Numa Pompilius (715-642 v. Chr.) worden deze twee maanden toegevoegd om het tijdsverloop van het jaar meer sluitend te maken.
Januari en februari sluiten zo het jaar. Bij weer een nieuwe kalenderhervorming door Julius Caesar wordt januari de openingsmaand.
Februari, eens de eindmaand van het jaar, behoudt echter de eer om eens in de vier jaar een schrikkeldag te krijgen.

Louwmaand, Looimaand.
Deze twee benamingen voeren ons met vele oude aanduidingen als lômaent, lomand, loeymaent, loymaent naar louwen, naar looien.
Dit alles duidt erop dat de mens zich bezighoudt met het looien en prepareren van de huiden van de in het najaar geslachte dieren.
Er is in deze periode van het jaar veel tijd voor binnenwerk en de temperaturen zijn nu uiterst gunstig.

Wolfsmaand.
Door onze vroegere Germaanse bewoners al Wolfsmanoth genoemd. Alles wijst op de felle en intense kou en sneeuw die juist in deze maand mogelijk zijn.
De wolven verlaten dan de bossen en gaan in de buurt van de menselijke bewoning op zoek naar alles wat eetbaar is.

Ijsmaand
Ijsmaand, ook wel wintermaand, laat eveneens merken hoe januari het kan laten winteren.

Hardmaand
In de oude almanakken gebruikt men vaak voor de maand januari de benaming Hardmaand of Hardemaand.
In het Duits zien we namen als Hartmonat en Hartung.
Duidelijk wordt ook hier ingespeeld op het strenge winteren in januari.